skala Apgar
Fotolia
Wcześniak

Szanse na przeżycie wcześniaka i jego prawidłowy rozwój

Szanse na przeżycie wcześniaka są tym większe, im więcej tygodni przeżył on w łonie matki. Wcześniaki stanowią blisko 10 proc. wszystkich dzieci urodzonych w Polsce. Wiele z nich nie potrafi ssać piersi, samodzielnie oddychać, utrzymywać stałej temperatury ciała. Jednak dzięki współczesnej medycynie mają szansę nie tylko przeżyć, ale również prawidłowo się rozwijać.

Wcześniaki to dzieci urodzone przed 37. tygodniem ciąży. Ale wcześniak wcześniakowi nierówny. Dziecko urodzone w 35. tygodniu waży 2–2,5 kg i niewiele różni się od swoich donoszonych kolegów. Jeśli musi przebywać w inkubatorze, to krótko. Zwykle szybko wyrównuje masę urodzeniową i często już po 2–3 miesiącach wielkością i stopniem rozwoju nie odbiega od dzieci urodzonych o czasie. Wcześniaki urodzone z wagą 0,5–1 kg są dużo bardziej niedojrzałe i ich pobyt w szpitalu może się przeciągnąć do 2–3 miesięcy. To dlatego szanse na przeżycie wcześniaka wahają się od 10 do 95 procent. Jeśli przeżyje i opuści szpital, czekają go kontrole w ośrodkach specjalistycznych i rehabilitacja.

Spis treści:

Szanse na przeżycie wcześniaka

Im młodszy wcześniak, tym jego szanse na przeżycie niższe. Statystyki pokazują, że najmniejsze szanse na przeżycie mają wcześniaki urodzone przed 22. tygodniem ciąży. Dzieci urodzone między 22-23. tygodniem ciąży a 24. tygodniem mają tylko 10 proc. szans na przeżycie. Po 24. tygodniu ciąży ich szanse wynoszą już 60 proc., po 27. tygodniu ciąży – 89 proc., a po 31. tygodniu ciąży – aż 95 proc.

Oficjalne zalecenia medyczne mówią o tym, że maluchom urodzonym przed 23. tygodniem ciąży należy zapewnić opiekę paliatywną, a więc ich szanse na przeżycie są znikome, choć przeczą temu najmniejsze wcześniaki, które udało się uratować.

Wcześniak urodzony w 34. czy 35. tygodniu ciąży ma naprawdę bardzo duże szanse na przeżycie. Z kolei wcześniak z 25. tygodnia szanse ma całkiem spore i są one aż 6 razy większe niż w przypadku skrajnego wcześniaka z 23 tygodnia ciąży. Aż 90 proc. tak wcześnie urodzonych dzieci umiera, a tylko 10 procent z tych, które przeżyją, będzie w pełni zdrowa.

Cechy wcześniactwa

Wcześniakiem określa się dziecko urodzone z masą urodzeniową poniżej 2500 g lub/i urodzone przed 37. tygodniem ciąży. Jak udowadniają najmniejsze wcześniaki, przedwcześnie urodzone i uratowane dziecko może ważyć nawet niecałe 270 g!

Do cech wcześniactwa zalicza się także:

  • niewielkie rozmiary ciała,
  • cienką, prawie przezroczystą skórę pokrytą lanugo,
  • brak lub zbyt małą ilość tkanki tłuszczowej podskórnej,
  • małą, pomarszczoną twarzyczkę,
  • charakterystyczne proporcje ciała: zbyt dużą głowę, długi tułów i małych rozmiarów oraz chude rączki i nóżki,
  • nie w pełni wykształcone narządy płciowe – u dziewczynek wargi sromowe większe nie okrywają mniejszych, u chłopców brak jąder w mosznie,
  • pępek znajdujący się blisko spojenia łonowego,
  • miękkie paznokcie.

Czy wcześniak może urodzić się chory

W polskich warunkach wcześniak to najczęściej nie tylko dziecko przedwcześnie urodzone, a więc niedojrzałe, ale także chore, zakażone – mówi doc. dr hab. Anna Dobrzańska, ordynator Oddziału Patologii Noworodka Centrum Zdrowia Dziecka. – W 95 proc. przyczyną porodów przedwczesnych są bowiem w Polsce nieleczone lub źle leczone zakażenia okolic intymnych i dróg moczowych matki. Dziecko także rodzi się zakażone. Ponadto, przebywając w szpitalu, narażone jest na tzw. zakażenie szpitalne.

Wcześniak urodzony przed 34. tygodniem ciąży

Wcześniaki urodzone przed 34. tygodniem nie potrafią ssać. Często nie umieją także oddychać (robi to za nie respirator) i utrzymywać stałej temperatury ciała. Problemem jest też ich mała odporność na zarazki. A każdy cewnik, wenflon, końcówka respiratora to potencjalne źródło groźnego dla życia zakażenia. W ostatnich latach, dzięki ogromnemu postępowi w medycynie, udaje się uratować wcześniaki, które jeszcze niedawno nie miały szans na przeżycie. Ale oczywiście nie wszystkie. Wiodące polskie ośrodki neonatologiczne dorównują pod tym względem krajom zachodnioeuropejskim – udaje się statystycznie uratować około 50 proc. dzieci z wagą poniżej 1000 g.

Powikłania wcześniactwa

Problem dotyczący najmniejszych wcześniaków to nie tylko utrzymanie ich przy życiu, ale także kwestia dalszej jakości ich życia. U takich dzieci może się bowiem pojawić szereg problemów.

  • Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego spowodowane wcześniactwem i ciężkim niedotlenieniem mózgu. W konsekwencji może nastąpić zaburzenie rozwoju psychoruchowego, porażenie mózgowe lub inne schorzenie neurologiczne. Dlatego każdy wcześniak musi być poddany rehabilitacji.
  • Zaburzenia narządu wzroku. U wcześniaków pewien obszar siatkówki jest nieunaczyniony. Powstające patologiczne zmiany mogą doprowadzić nawet do utraty wzroku (retinopatia wcześniacza). Konieczne są częste badania okulistyczne w 4., 8., i 12. tygodniu życia.
  • Zespół zaburzeń oddychania. Płuca wcześniaków nie są przystosowane do samodzielnego oddychania. Aby zmniejszyć częstość występowania ciężkich zaburzeń oddychania, w sytuacji zagrożenia porodem przedwczesnym matce podaje się hormony sterydowe, przyspieszające dojrzewanie płuc. Leczenie dziecka polega na zwiększeniu zawartości tlenu we wdychanym powietrzu. Kiedy to nie pomaga, odpowiednią mieszaninę gazów pod zwiększonym ciśnieniem trzeba podać wprost do układu oddechowego. W najcięższych przypadkach stosuje się preparat zapobiegający zapadaniu się pęcherzyków płucnych, a dziecko w oddychaniu wspomaga respirator, wdmuchujący powietrze do płuc.
  • Dysplazja oskrzelowo-płucna. Jest to przewlekła choroba płucna spowodowana niedojrzałością płuc, respiratoroterapią oraz długotrwałym podawaniem wysokich stężeń tlenu. W efekcie tego dziecko może cierpieć na przewlekłe duszności oraz częste infekcje dróg oddechowych (np. zapalenie oskrzeli).
  • Uszkodzenia narządów słuchu spowodowane zazwyczaj zakażeniem, koniecznością przebywania w inkubatorze lub też powikłaniem w trakcie leczenia.
  • Konieczność odżywiania pozajelitowego. Jeśli przewód pokarmowy jest dostatecznie rozwinięty, dziecko może być karmione przez sondę wprost do żołądka. Jeśli nie, substancje odżywcze podaje się drogą dożylną (kroplówka).
  • Bezdech wcześniaczy, często połączony ze zwolnioną akcją serca. Musi być monitorowany nawet przez kilka miesięcy życia dziecka.
  • Częste infekcje. Odporność u wcześniaków jest jeszcze niewykształcona, dziecko nie posiada przeciwciał otrzymywanych od matki pod koniec ciąży.
  • Niedokrwistość, czyli inaczej anemia – zapasy żelaza noworodek gromadzi pod koniec ciąży.


Wcześniaki krzyczą o pomoc, wołają o ratunek, o stworzenie im takich warunków jak w brzuchu mamy – przekonuje doc. Dobrzańska. – A poza tym chcą się normalnie rozwijać. Jest różnica, czy ze szpitala wyjdzie dziecko widzące czy nie, z niewydolnością oddechowo-krążeniową czy zdrowe. Trzeba walczyć o jakość ich życia, kierować do dobrych ośrodków neonatologicznych, gdzie mają zapewnioną dobrą opiekę.

Kangurowanie wcześniaka

U zdrowych wcześniaków, zdolnych do samodzielnego oddychania, o wadze co najmniej 1500 g, warto wykorzystać metodę nazywaną kangurowaniem. Nagie dziecko umieszcza się na nagim brzuchu mamy. Główka dziecka spoczywa między piersiami mamy, dzięki czemu może ono próbować samodzielnie ssać. Układanie zaczyna się od kilkunastu minut, a dochodzi do kilku godzin dziennie.

Metoda kangura zapewnia bezpośredni kontakt z mamą i daje dziecku poczucie bliskości i ciepło. Oddech matki pobudza pracę płuc dziecka. Samo przytulenie działa kojąco, pomaga w wyrównaniu oddechu i akcji serca. Zauważono, że kangurowane wcześniaki dwa razy szybciej rosną i przybierają na wadze. W konsekwencji mogą szybciej opuścić szpital. Kangurowanie prawdopodobnie stosowały kobiety od dawna, chcąc w ten sposób uratować swoje przedwcześnie narodzone dzieci. W warunkach szpitalnych po raz pierwszy zastosowano ją w 1979 r. w Bogocie. Od lat propaguje ją UNICEF.

Rozwój zdrowych wcześniaków

Na szczęście lekarze są w stanie nie tylko uratować życie większości dzieci, ale też zapewnić im normalny rozwój. O ile w pierwszych tygodniach i miesiącach życia u wcześniaków zauważa się pewne opóźnienie w osiąganiu różnych umiejętności, to w miarę upływu czasu różnice te się zacierają. Oczywiście, bardzo ważne jest stymulowanie rozwoju psychoruchowego dziecka oraz rehabilitacja wcześniaków prowadzona pod okiem doświadczonego neurologa, jakiej powinno być poddane każde dziecko urodzone przed terminem. Ważne jest zaangażowanie mamy, która większość zalecanych ćwiczeń musi wykonywać z dzieckiem w domu.
 

Kalendarz rozwoju niemowlaka
Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl

 

 

 

 

 

 

 

Z czasem zdrowe dzieci urodzone w 7–8. miesiącu są równie sprawne, duże i mądre, jak ich rówieśnicy, którzy przyszli na świat o czasie. Oczywiście, obserwując rozwój dziecka, trzeba pamiętać, że jest ono „młodsze”. W wieku 3 miesięcy może mieć dojrzałość noworodka. Podczas oceny prawidłowego rozwoju dziecka do 3 lat pediatrzy posługują się tzw. wiekiem korygowanym i siatkami centylowymi dla dzieci urodzonych przedwcześnie. Po 3. roku życia te różnice są już niewidoczne.

 

 

 

 

 

 

 

Przyczyny wcześniactwa

 

 

 

 

 

 

 

Oto co najczęściej decyduje o przedwczesnym porodzie:

 

 

 

 

 

 

 

  • Zły stan zdrowia mamy, zwłaszcza zakażenia dróg rodnych i moczowych. Jeśli planujesz ciążę, skontaktuj się z ginekologiem, który powinien zalecić ci przeprowadzenie odpowiednich badań. Przed planowaną ciążą wszystkie infekcje powinny być wyleczone. Sprawdź, czy chorowałaś na różyczkę, czy masz przeciwciała przeciw toksoplazmozie, cytomegalii. Szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży wystrzegaj się kontaktów z osobami chorymi na choroby zakaźne. Nie zapominaj o comiesięcznych kontrolach u ginekologa podczas ciąży.
  • Choroby przewlekłe mamy, np. cukrzyca, zaburzenia pracy tarczycy, wątroby, nerek, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedożywienie.
  • Niewydolność łożyska (również w wyniku palenia papierosów), jego nieprawidłowe ułożenie (łożysko przodujące).
  • Niewydolność szyjki macicy.
  • Niehigieniczny tryb życia podczas ciąży. Jeśli pracujesz, poproś o przeniesienie na stanowisko chronione, unikaj pracy w nocy. W ciągu dnia znajdź czas na odpoczynek, spacer i relaks. Wykonuj wszystkie zalecone ciążowe badania.
  • Wiek mamy – poniżej 18 lat i powyżej 40 lat.
  • Pogarszający się stan środowiska naturalnego. Nieprzypadkowo najwięcej porodów przedwczesnych zdarza się w regionach najbardziej skażonych ekologicznie: łódzkim i śląskim.
     

 

 

 

 

 

 

 

Zobacz też:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pampersy dla wcześniaków: na co zwracać uwagę, kupując pieluchy? [WIDEO]

Wcześniak
fotolia
Wcześniak
Co czują wcześniaki? - film
Czy tak małe dzieci odczuwają już ból lub radość?

Emocje wcześniaka Gdy rodzi się wcześniak, najczęściej jest poddawany wielu procedurom, często inwazyjnym, które mają na celu ratowanie życia. Czy tak małe dziecko odczuwa już ból ? Jeśli tak, co robią lekarze i położne, by go zminimalizować. Czy po wcześniaku widać, gdy jest zrelaksowany? Sprawdź, co położna z dużym doświadczaniem mówi o emocjach wcześniaków . Zobacz też: Wcześniak może rozwijać się lepiej niż dziecko urodzone o czasie - film  

Wcześniak w szpitalu
Fotolia
Wcześniak
„Mama uzdrawia wcześniaka!” – mówi ekspertka ze Szpitala Medicover [WIDEO]
Dzięki czułości mamy i taty wcześniak rozwija się lepiej, szybciej przybiera na wadze i szybciej może wyjść ze szpitala. To fakty poparte badaniami! – mówi dr Marta Balicka.

Mamy wcześniaków często obwiniają siebie za to, że maluszek urodził się przedwcześnie. Często też obawiają się wziąć swoje kruchutkie dziecko na ręce, a nawet je pogłaskać, gdy jeszcze musi leżeć w inkubatorze. Poczucie winy i obawy nie pomogą jednak ani jej, ani dziecku, dlatego warto z nim walczyć.  – Bardzo dużą rolę odgrywają tu psycholodzy, pracujący na oddziałach noworodkowych i oddziałach intensywnej terapii noworodka. Zaangażowanie mamy w opiekę nad wcześniakiem, kiedy tylko jest on już wyprowadzony ze stanu bezpośredniego zagrożenia życia, jest bardzo ważne – mówi dr Marta Balicka, pediatra neonatolog ze Szpitala Medicover.  Zobacz także: Jak rozwija się wcześniak? Dotyk mamy leczy wcześniaka Czułość mamy wobec wcześniaka, jak najwcześniejsze budowanie relacji między nimi, fizyczny kontakt mamy i dziecka –  to wszystko jest nie tylko ważne dla samej kobiety, lecz także dla jej dziecka. Istnieje szereg badań, mówiących, że wcześniaki, które były noszone, tulone, głaskane przez swoich rodziców, szybciej przybierają na wadze, szybciej wyrównuje się im oddech i rytm akcji serca, lepiej się rozwijają – i dzięki temu wszystkiemu, szybciej mogą wyjść ze szpitala.  – Mama, dotykając swoje dziecko przebywające w inkubatorze i mówiąc do niego, jest dla niego rodzajem lekarstwa – mówi dr Balicka. – Obawa mam, że mogą niechcący zrobić krzywdę swojemu dziecku, zupełnie nie ma racji bytu. Wręcz przeciwnie. My leczymy wcześniaka, ale uzdrawia: mama – kończy lekarka.  Zobacz także:  Jak „ośmiorniczka” pomoże Twojemu wcześniakowi? Jak obliczać wiek wcześniaka? Kangurowanie wcześniaka i nie tylko – jak wspierać rozwój?

Fotolia
Aktualności
Dzień wcześniaka: dziś ratuje się dzieci urodzone nawet w 22. tygodniu ciąży!
Dzień wcześniaka to ważne święto i okazja, by poznać jego historię oraz ideę. Nawet co dziesiąte dziecko rodzi się jako wcześniak. Dzięki postępowi medycyny szanse na przeżycie tych dzieci są dziś coraz większe. Wyjaśniamy, kiedy wypada Światowy Dzień Wcześniaka, i ile ważył najmniejszy wcześniak.

Dzień wcześniaka to święto obchodzone zarówno przez rodziców, jak i lekarzy. Opieka nad wcześniakami jest dziś na wysokim poziomie, a specjaliści ratują coraz młodsze dzieci – nawet te urodzone w 2 2. tygodniu ciąży ! Najmniejszy wcześniak na świecie, który przeżył, ważył niewiele ponad 300 g. A kiedyś? Ze względu na brak odpowiedniego sprzętu, techniki medycznej i farmakoterapii wcześniaki ratowano dopiero od 29. tygodnia ciąży lub dopiero 30. tygodnia ciąży. Postęp jest więc ogromny! Kiedy wypada dzień wcześniaka? Światowy Dzień Wcześniaka wypada 17 listopada. W Polsce obchodzi się go od 2011 roku z inicjatywy Fundacji Wcześniak. Dzień Wcześniaka to ważna data, dzięki której łatwiej szerzyć wiedzę na temat problemów wcześniaków. W Polsce co roku rodzi się przedwcześnie ponad 20 tysięcy dzieci. Na całym świecie co 10. dziecko jest wcześniakiem. Znane wcześniaki, które zaskoczyły świat niebanalnymi osiągnięciami, to m.in. Albert Einstein, Sir Isaac Newton, Mark Twain, Stevie Wonder. Światowy Dzień Wcześniaka ma nawet swój symbol: to mała fioletowa skarpetka (fiolet kojarzony jest z delikatnością). Światowy Dzień Wcześniaka to ważny dzień dla lekarzy neonatologów, pielęgniarek neonatologicznych, ale przede wszystkim dla dzieci urodzonych przed planowanym terminem. Wiedza na temat wcześniactwa jest bardzo mała. Osoby, które nigdy nie zetknęły się z tak maleńkimi dziećmi, nie zdają sobie sprawy z powikłań zdrowotnych, z jakimi muszą się one zmagać już od pierwszych dni życia. Światowy Dzień Wcześniaka to doskonała okazja, aby podnosić świadomość społeczną na ten temat. Światowy Dzień Wcześniaka w 2021 roku obchodzony jest pod hasłem „Zero Separation”. Chodzi o nieprzerwany kontakt dziecka z mamą lub tatą po porodzie – niezwykle ważne dla wcześniaków jest tzw. kangurowanie. Takie optymalne warunki...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz