Marta zawsze była dumna z samodzielności swojej córki. Pięcioletnia Hania od dawna potrafiła sama się ubrać, zapiąć kurtkę, włożyć buty i przygotować do wyjścia. Nie potrzebowała przy tym ciągłego przypominania ani pomocy dorosłych. Matka uważała, że to efekt cierpliwego uczenia dziewczynki samodzielności. Nigdy jednak nie przypuszczała, że właśnie ta zaradność stanie się przyczyną poważnego konfliktu w przedszkolu.
WIDEO…
Pięciolatka popchnęła koleżankę w szatni. Matka nie zamierzała usprawiedliwiać jej zachowania
Wszystko wydarzyło się podczas przygotowań do wyjścia na przedszkolny plac zabaw. Dzieci przebierały się w szatni, kiedy nagle doszło do nieprzyjemnego incydentu. Hania zaczęła krzyczeć na jedną z koleżanek, a następnie odepchnęła ją tak mocno, że dziewczynka straciła równowagę i upadła i rozpłakała się.
O całej sytuacji Marta dowiedziała się podczas odbierania córki. Wychowawczyni nie ukrywała niezadowolenia. Podkreśliła, że Hania zachowała się agresywnie, a jej reakcja była zupełnie nieadekwatna do sytuacji.
– Było mi strasznie wstyd. Nie wychowuję córki w przekonaniu, że wolno jej krzyczeć na innych albo używać siły. Od razu powiedziałam, że porozmawiam z nią w domu i dopilnuję, żeby przeprosiła koleżankę – opowiada Marta.
Kobieta przyznaje, że początkowo nie próbowała nawet szukać przyczyn zachowania córki. Była rozczarowana, ponieważ dotychczas nie otrzymywała podobnych skarg. Hania uchodziła za spokojną, pomocną i dobrze zorganizowaną dziewczynkę, która chętnie współpracowała z nauczycielkami.
Dopiero wieczorem, gdy emocje opadły, Marta zapytała córkę, co właściwie wydarzyło się w szatni. Odpowiedź pięciolatki zupełnie ją zaskoczyła.
– Hania powiedziała, że nie chciała znowu ubierać Oli. Że pani codziennie każe jej pomagać koleżance, bo ona sama robi wszystko bardzo wolno. Moja córka chciała już wyjść na dwór, ale musiała czekać, aż Ola włoży buty i kurtkę. W końcu nie wytrzymała – relacjonuje matka.
Jak się okazało, wychowawczyni uznała, że skoro Hania świetnie radzi sobie z ubieraniem, może regularnie pomagać koleżance, która ma z tym trudności. Dziewczynka miała dopilnować, żeby Ola założyła odpowiednie rzeczy, pomóc jej z zamkiem błyskawicznym, a w razie potrzeby również z butami.
– Córka powiedziała mi coś, co bardzo mnie zabolało: „Mamo, ja już nie chcę być jej mamą. Chcę się sama bawić”. Wtedy zrozumiałam, jak bardzo musiała być sfrustrowana – wspomina Marta.
Moja córka jest samodzielna, ale to nie znaczy, że ma wyręczać przedszkolankę
Następnego dnia Marta poprosiła o rozmowę z wychowawczynią. Chciała dowiedzieć się, dlaczego pięcioletnie dziecko zostało obarczone obowiązkiem pomagania innemu przedszkolakowi w codziennych czynnościach.
Nauczycielka nie widziała w swoim postępowaniu niczego niewłaściwego. Wyjaśniła, że stara się uczyć dzieci współpracy i wzajemnej pomocy. Jej zdaniem Hania, jako jedna z najbardziej samodzielnych dziewczynek w grupie, doskonale nadawała się do takiego zadania.
To wyjaśnienie tylko bardziej zdenerwowało Martę.
– Przepraszam bardzo, ale od kiedy pięciolatka ma odpowiadać za ubieranie innego dziecka? Rozumiem pomoc koleżeńską. Jeśli Hania chce podać komuś czapkę albo pomóc zapiąć zamek, jestem z niej dumna. Ale czym innym jest spontaniczna życzliwość, a czym innym codzienny obowiązek, którego dziecko wcale nie chce wykonywać – tłumaczy kobieta.
Jej zdaniem nauczycielka przekroczyła granicę między uczeniem empatii a wykorzystywaniem zaradności jednego dziecka do rozwiązywania problemów organizacyjnych w grupie.
Marta podkreśla, że nie ma żadnych pretensji do Oli. Rozumie, że pięciolatki rozwijają się w różnym tempie i nie wszystkie potrafią równie sprawnie zakładać buty czy zapinać kurtki. Jedne potrzebują więcej czasu, inne dodatkowych wskazówek lub bezpośredniej pomocy.
– Nie mam żalu do tamtej dziewczynki. Przecież ona też ma dopiero pięć lat. To nie jej wina, że nie radzi sobie jeszcze ze wszystkim. Ale właśnie dlatego w przedszkolu są dorośli. To oni powinni pomóc jej opanować te umiejętności, zamiast przerzucać odpowiedzialność na rówieśniczkę – przekonuje Marta.
Kobieta zwraca również uwagę, że jej córka nie potrafiła wyrazić narastającej frustracji w odpowiedni sposób. Zamiast powiedzieć nauczycielce, że nie chce już pomagać, tłumiła złość, aż w końcu wyładowała ją na koleżance.
Nie oznacza to jednak, że agresja była usprawiedliwiona. Marta doskonale zdaje sobie sprawę, że Hania postąpiła niewłaściwie i musi nauczyć się reagować inaczej. Jej zdaniem dorośli powinni jednak zastanowić się nie tylko nad zachowaniem pięciolatki, lecz także nad sytuacją, która do niego doprowadziła.
Czy przedszkolak powinien odpowiadać za mniej samodzielnego kolegę? Matka złożyła skargę
Marta nie poprzestała na rozmowie z wychowawczynią. Postanowiła zgłosić sprawę dyrekcji przedszkola, ponieważ uważała, że problem dotyczy nie tylko jej córki, ale również sposobu organizowania opieki nad całą grupą.
– Nie poszłam tam bronić Hani przed konsekwencjami jej zachowania. Powiedziałam jasno, że popchnięcie koleżanki było niedopuszczalne. Chciałam jednak wiedzieć, kto uznał, że dziecko, które samo potrafi się ubrać, powinno z tego powodu regularnie zajmować się innym przedszkolakiem – wyjaśnia.
Zdaniem kobiety przedszkole powinno przede wszystkim rozwijać samodzielność każdego dziecka, a nie tworzyć sytuacje, w których bardziej zaradni wychowankowie przejmują obowiązki dorosłych. Pomaganie sobie nawzajem jest wartościowe, ale powinno odbywać się z poszanowaniem możliwości i granic najmłodszych.
Wspólne porządkowanie zabawek, podawanie sobie przyborów czy okazjonalna pomoc przy zapięciu kurtki mogą być doskonałą lekcją współpracy. Problem pojawia się wtedy, gdy pomoc przestaje być dobrowolna, staje się powtarzającym się obowiązkiem i wywołuje u dziecka poczucie przymusu.
Szczególnie niepokojące jest oczekiwanie, że kilkulatek będzie stale odpowiadał za sprawność przygotowań innego dziecka. Pięciolatki dopiero uczą się rozpoznawać własne emocje, komunikować potrzeby i radzić sobie z frustracją. Nie powinny być stawiane w roli małych opiekunów tylko dlatego, że pewne czynności opanowały szybciej niż rówieśnicy.
Marta obawia się również, że takie praktyki mogą zniechęcać dzieci do pomagania innym. Jeśli życzliwość zaczyna kojarzyć się z przymusem, maluch może stopniowo tracić ochotę na spontaniczne, koleżeńskie gesty.
– Nie chcę wychować egoistki. Zależy mi, żeby moja córka była empatyczna, pomocna i wrażliwa na potrzeby innych. Ale chcę też, żeby wiedziała, że ma prawo powiedzieć „nie”, gdy ktoś oczekuje od niej zbyt wiele. Nawet jeśli tym kimś jest dorosły – podkreśla.
Historia Hani pokazuje, jak łatwo pomylić naukę odpowiedzialności z nakładaniem na dziecko obowiązków niedostosowanych do jego wieku i emocjonalnych możliwości. Nauczyciele mają prawo zachęcać przedszkolaków do współpracy, ale nie powinni traktować ich samodzielności jako powodu do powierzania im stałej opieki nad kolegami.
Najważniejsze jest zachowanie właściwych proporcji. Pomoc koleżeńska powinna uczyć empatii i sprawiać dzieciom satysfakcję, a nie prowadzić do frustracji, konfliktów i poczucia niesprawiedliwości. Za bezpieczeństwo, organizację zajęć oraz wspieranie mniej samodzielnych przedszkolaków odpowiadają przecież dorośli. I to na nich powinien spoczywać ciężar tych obowiązków.