Pani Wanda jest mamą pięcioletniej Zuzi, spokojnej i wrażliwej dziewczynki, która od dwóch lat chodzi do przedszkola. Córka nigdy nie sprawiała problemów wychowawczych, chętnie dzieliła się zabawkami i unikała konfliktów. Niestety, od pewnego czasu stała się obiektem agresywnych zachowań jednego z chłopców.

WIDEO…

player placeholder

– Zawsze tłumaczyłam Zuzi, że nie wolno nikogo bić, nawet jeśli bardzo się zezłościmy. Teraz zaczynam się zastanawiać, czy nie nauczyłam jej przede wszystkim bezbronności – opowiada matka.

„Córka płakała, a chłopiec znów ją uderzył”. Grzeczność nie pomagała

– Zuzia jest bardzo spokojnym dzieckiem. Nie lubi się kłócić, nie wyrywa innym zabawek, a kiedy ktoś ją zdenerwuje, raczej odchodzi, niż wdaje się w awanturę. Zawsze uważałam, że to dobra cecha – opowiada pani Wanda.

Zobacz także:

Problemy zaczęły się kilka miesięcy temu. Jeden z chłopców w grupie coraz częściej zaczepiał inne dzieci. Popychał je, wyrywał zabawki, a kiedy coś mu się nie podobało, potrafił uderzyć.

– Pewnego dnia Zuzia wróciła do domu i powiedziała, że kolega popchnął ją na szafkę. Innym razem uderzył ją w ramię, bo nie chciała oddać mu klocków. Tłumaczyłam córce, żeby mówiła stanowczo „nie wolno”, odchodziła i zgłaszała wszystko pani – wspomina matka.

Dziewczynka stosowała się do tych rad. Niestety, zachowanie chłopca nie ulegało poprawie.

– Najgorsze było to, że Zuzia zaczęła bać się zabawy w jego pobliżu. Mówiła, że nie chce chodzić do przedszkola. A przecież nie zrobiła nic złego. Po prostu przestrzegała zasad, których ją nauczyliśmy – przyznaje Wanda.

Kobieta wielokrotnie rozmawiała z wychowawczynią. Nauczycielki reagowały na incydenty i upominały chłopca, ale problem powracał.

„Niech Zuzia mu odda”. Rada nauczycielki wprawiła matkę w osłupienie

Po kolejnym incydencie pani Wanda poprosiła wychowawczynię o rozmowę. Tym razem Zuzia została uderzona podczas zabawy na dywanie.

– Powiedziałam, że nie wiem już, co mam robić. Uczę córkę, żeby nie odpowiadała agresją, żeby prosiła dorosłych o pomoc, ale to nie przynosi rezultatu. Wtedy nauczycielki westchnęła i powiedziała coś, czego zupełnie się nie spodziewałam – wspomina matka.

Nauczycielka miała stwierdzić: „Czasami nie ma innej rady. Niech Zuzia mu odda, gdy ją znowu uderzy. Może wtedy zrozumie, że nie może sobie na wszystko pozwalać”.

– Zamurowało mnie. Przecież to właśnie w przedszkolu dzieciom bez przerwy powtarza się, że nie wolno bić. A tu nagle wychowawczyni sama sugeruje, żeby córka oddała koledze – opowiada Wanda.

Kobieta przyznaje jednak, że po pierwszym zaskoczeniu zaczęła rozumieć frustrację nauczycielki. Kolejne rozmowy i upomnienia chłopca nie rozwiązywały problemu, a Zuzia coraz bardziej bała się agresywnego kolegi.

– Pomyślałam, że może rzeczywiście on czuje się bezkarny, bo wie, że córka nigdy mu nie odda. Tylko czy naprawdę odpowiedzią na przemoc ma być kolejna przemoc? – zastanawia się matka.

Wanda podkreśla, że nie chce wychowywać dziewczynki na osobę, która rozwiązuje konflikty pięściami. Z drugiej strony nie chce również, by córka uważała, że musi biernie znosić agresję.

„Powiedziałam jej, że może oddać”. Teraz ma mieszane uczucia

Matka zdecydowała się zmienić dotychczasowe wskazówki.

– Powiedziałam Zuzi, że jeśli ktoś ją bije, ma prawo się bronić. Że może odepchnąć napastnika, żeby przerwać uderzanie i uciec. W końcu powiedziałam też, że jeśli chłopiec znowu ją uderzy, może mu oddać. Choć przyznam, że sama nie byłam pewna, czy dobrze robię – opowiada.

Zuzia spojrzała na mamę ze zdziwieniem i zapytała: „Ale przecież mówiłaś, że nie wolno bić?”.

– Prawdę mówiąc, to pytanie nie daje mi spokoju. Przez pięć lat wpajałam córce jedną z najważniejszych zasad, a teraz sama mówię jej, że w pewnych sytuacjach może ją złamać. Boję się, że nie będzie potrafiła odróżnić obrony od odwetu – przyznaje Wanda.

Kobieta zaznacza, że nie chce, aby córka pierwsza kogokolwiek atakowała. Tłumaczy jej, że najważniejsze jest odsunięcie się od agresywnego dziecka, stanowcze powiedzenie „stop” i wezwanie pomocy.

Jednocześnie coraz mocniej uważa, że samo przestrzeganie zasad nie może oznaczać bezradności wobec przemocy.

– Nie chcę wychować Zuzi na dziewczynkę, która będzie grzecznie czekała, aż ktoś skończy ją bić. Ale przecież nie mogę też oczekiwać od pięciolatki, że sama rozwiąże problem, z którym dorośli nie potrafią sobie poradzić – zauważa.

– Mam mieszane uczucia. Z jednej strony chcę, żeby córka umiała się bronić i nie pozwalała się krzywdzić. Z drugiej nie podoba mi się, że doszliśmy do momentu, w którym nawet nauczycielka radzi, żeby dziecko oddało koledze. Czy naprawdę pięciolatki muszą same wymierzać sobie sprawiedliwość, bo my, dorośli, nie potrafimy zapewnić im bezpieczeństwa? – pyta pani Wanda.

Jako redakcja jesteśmy absolutnie przeciwne metodzie polegającej na uczeniu dzieci, że na uderzenie należy odpowiedzieć tym samym. Rozumiemy, że rodzice chcą, by ich dzieci potrafiły się bronić i nie pozwalały sobie na krzywdzenie, ale oddawanie nie jest nauką asertywności ani stawiania granic.

W ten sposób łatwo utrwalić przekonanie, że przemoc jest akceptowalną reakcją na trudne emocje i konflikty. Zamiast zachęcać do odwetu, powinniśmy uczyć dzieci, jak stanowczo powiedzieć „nie”, jak się ochronić, poprosić o pomoc i reagować, gdy ktoś przekracza ich granice. Dziecko ma prawo się bronić, ale nie powinno być uczone, że bicie jest właściwym sposobem rozwiązywania problemów.

Zobacz także: Nauczycielka w przedszkolu to nie darmowa niańka po godzinach. „Ustawiłam do pionu spóźnioną matkę. 3 słowa załatwiły sprawę”