Powrót ze szkoły, obiad, a potem kolejne godziny spędzone nad zeszytami. Przez lata tak wyglądały popołudnia w wielu polskich domach. Rodzice tłumaczyli matematykę, sprawdzali dyktanda i pilnowali, żeby wszystko było gotowe na następny dzień. Dziś najmłodsi uczniowie nie muszą już odrabiać tradycyjnych prac domowych. Pojawia się jednak pytanie, czy samo zniesienie zadań wystarczy, żeby dzieci lepiej radziły sobie w szkole.
WIDEO…
Niemieckie szkoły rezygnują z prac domowych. Dzieci będą ćwiczyć pod opieką nauczycieli
Od roku szkolnego 2026/2027 w wybranych szkołach podstawowych w niemieckiej Hesji wprowadzane są nowe zasady. Zamiast odrabiać lekcje w domu, uczniowie będą utrwalać materiał podczas specjalnych zajęć w szkole.
Przykładem jest szkoła w Karben, która wprowadza tzw. Lernzeiten, czyli godziny przeznaczone na naukę i ćwiczenia. Dzieci będą rozwiązywać zadania, powtarzać materiał i pracować nad tym, co sprawia im trudności. Wszystko pod opieką nauczycielki i pracownika kadry opiekuńczej.
W klasach pierwszych i drugich przewidziano trzy takie godziny tygodniowo, a w trzecich i czwartych po dwie. Starsi uczniowie nadal będą otrzymywać prace domowe dwa razy w tygodniu, żeby stopniowo przygotowywać się do kolejnego etapu edukacji.
Jeszcze dalej idzie jedna ze szkół we Frankfurcie nad Menem. Tam klasyczne zadania domowe mają zostać całkowicie zniesione w klasach objętych pilotażem. Zastąpią je zajęcia przeznaczone na projekty, naukę i ćwiczenia. W klasach pierwszych i drugich będą odbywać się dwa razy w tygodniu po 60 minut, a w trzeciej trzy razy po 90 minut.
Pilotaż zaplanowano na lata szkolne 2026/2027 i 2027/2028. Dzieci potrzebujące dodatkowego wsparcia będą mogły również uczestniczyć w zajęciach popołudniowych, na które zaproszą je nauczyciele.
W Polsce prace domowe zniknęły już w 2024 roku. Niemcy proponują coś więcej
W Polsce od 1 kwietnia 2024 roku nauczyciele nie mogą zadawać uczniom klas od pierwszej do trzeciej pisemnych ani praktyczno-technicznych prac domowych. Wyjątkiem są obowiązkowe ćwiczenia usprawniające motorykę małą, czyli między innymi zadania rozwijające sprawność ręki potrzebną do pisania.
W klasach od czwartej do ósmej prace domowe mogą być zadawane, ale ich wykonanie jest dobrowolne i nie podlega ocenie.
Różnica między Polską a opisanymi niemieckimi szkołami polega na tym, że tam ograniczenie zadań domowych połączono z wyznaczeniem dodatkowego czasu na ćwiczenia pod opieką nauczycieli. W Polsce przepisy nie przewidują takiego obowiązkowego rozwiązania dla wszystkich podstawówek.
To ważne szczególnie dla dzieci, które potrzebują więcej czasu na opanowanie materiału. Nie każdy rodzic potrafi przecież wytłumaczyć trudniejsze zagadnienia, a niektórym zwyczajnie brakuje na to czasu.
Niemieckie rozwiązanie może więc pomóc wyrównywać szanse uczniów. Dziecko ma możliwość otrzymania wsparcia bezpośrednio w szkole, niezależnie od tego, czy ktoś może z nim ćwiczyć w domu.
Frankfurcka placówka uzasadnia zmiany między innymi ograniczoną skutecznością tradycyjnych zadań domowych w młodszych klasach. Powołuje się przy tym na badania, choć w liście do rodziców nie podaje konkretnych publikacji. Na ocenę efektów pilotażu trzeba więc poczekać.
Warto też podkreślić, że nie jest to reforma obejmująca całe Niemcy, a rozwiązania wprowadzane w konkretnych szkołach w Hesji.
Brak prac domowych nie oznacza końca nauki. Tak rodzice mogą wspierać dziecko
Zniesienie zadań domowych nie oznacza, że po szkole dziecko nie powinno już niczego ćwiczyć. Nie musi jednak spędzać kolejnych godzin nad zeszytem.
Szkoła we Frankfurcie zachęca rodziców do wspólnego czytania, ćwiczenia liczenia w pamięci, utrwalania tabliczki mnożenia i rozwijania samodzielności. Takie aktywności można łatwo wpleść w codzienne życie.
Podczas zakupów warto poprosić dziecko o obliczenie reszty, a przed snem wspólnie przeczytać kilka stron książki. Nie chodzi o organizowanie dodatkowych lekcji, ale o utrwalanie umiejętności bez niepotrzebnej presji.
A co zrobić, gdy rodzic obawia się, że dziecko ma zaległości? Najlepiej porozmawiać z wychowawczynią i zapytać, które umiejętności wymagają dodatkowego ćwiczenia. Dzięki temu nie trzeba zgadywać ani obciążać ucznia zadaniami, których wcale nie potrzebuje.
Niemiecki pomysł pokazuje, że ważne jest nie tylko ograniczenie prac domowych, ale również zapewnienie dzieciom odpowiednich warunków do nauki. To podejście, któremu warto przyjrzeć się także w Polsce.
Źródła: Pestalozzischule Karben, Elterninformation Lernzeiten (03.02.2026); Gruneliusschule Frankfurt, Elternbrief PLÜ-Zeiten (plik z 11.05.2026)
