Szczepienie na ospę
fot. Adobe Stock

Szczepienie na ospę: czy jest obowiązkowe, kiedy zaszczepić dziecko?

Szczepienie na ospę jest bezpieczne i dobrze tolerowane przez dzieci – niepożądane odczyny poszczepienne zdarzają się bardzo rzadko. Szczepionka chroni przed powikłaniami po ospie, ciężkim i umiarkowanym przebiegiem ospy wietrznej, a często pozwala na całkowite jej uniknięcie. Znajduje się w kalendarzu szczepień zalecanych. Dla niektórych dzieci jest obowiązkowa.
Szczepienie na ospę
fot. Adobe Stock

Szczepienie na ospę chroni przed pełnoobjawowym przebiegiem choroby, która może zostawić na ciele ślady i blizny, a także prowadzić do groźnych powikłań i dezorganizować życie rodzinne. Ospa nie zawsze ma łagodny przebieg, a powikłania bywają poważne, zagrażające życiu – np. nadkażenia bakteryjne skóry i tkanki podskórnej czy sepsa u dzieci.

Spis treści:

Czy warto szczepić na ospę

Szczepienie na ospę zalecane jest wszystkim dzieciom. Wyjątek stanowią dzieci z ciężkimi zaburzeniami odporności, z podejrzeniem złośliwego nowotworu krwi lub układu limfatycznego, przyjmujące leki pogarszające odporność. Szczepionka to jedyny sposób na uniknięcie poważnego zachorowania na ospę, a nigdy nie wiadomo, jak będzie ona przebiegać u konkretnego dziecka czy dorosłego. Choć większość maluchów przechodzi ją dość łagodnie, zdarzają się przypadki ciężkiego przebiegu ospy u dzieci.

Korzyści wynikające ze szczepienia na ospę przewyższają ryzyko wystąpienia poważniejszych NOP. Główną zaletą szczepionki jest to, że wyraźnie obniża ona ryzyko zachorowania na tę bardzo zakaźną chorobę i zapobiega groźnym powikłaniom ospy. Wiele wskazuje na to, że szczepienie na ospę daje odporność na całe życie, chroni więc też przed zachorowaniem w wieku dorosłym, kiedy to najczęściej przechodzi się ją ciężej (sprawdź: ospa u dorosłych) – szczególnie groźna jest ospa w ciąży. Szczepionka zmniejsza też ryzyko wystąpienia półpaśca.

Czy szczepienie na ospę jest obowiązkowe?

Szczepienie to NIE znajduje się w kalendarzu szczepień obowiązkowych (z pewnymi wyjątkami – patrz niżej), jest jednak zalecane wszystkim, którzy nie chorowali wcześniej na ospę lub nie zostali zaszczepieni (bez względu na wiek). 

Ponieważ szczepionka na ospę jest dobrowolna, nie jest bezpłatna. Koszt jednej dawki szczepionki (preparat Varilrix) to średnio 240-290 zł (zaleca się podanie 2 dawek w odstępie minimum 6 tygodni).

Bezpłatne i obowiązkowe szczepienie na ospę przysługuje dzieciom do 12. roku życia szczególnie narażonym na zakażenie z powodu:
  • chorób takich jak ostra białaczka;
  • ciężkich niedoborów odporności (np. na skutek zarażenia wirusem HIV);
  • leczenia upośledzającego odporność (np. chemioterapii, przeszczepu szpiku lub narządów) – wówczas szczepienie odbywa się przed rozpoczęciem leczenia;
  • przebywania w domu opieki długoterminowej;
  • przebywania w domu dziecka, domu pomocy społecznej;
  • uczęszczania do żłobka lub innej instytucji opiekuńczej dla dzieci do 3. roku życia (przedszkolaki nie są objęte bezpłatnym, obowiązkowym szczepieniem na ospę).

Szczepienie na ospę: kiedy można zaszczepić dziecko?

Szczepionkę na ospę wietrzną można podawać dzieciom już od ukończenia 9. miesiąca życia. Podaje się ją podskórnie, w dwóch dawkach, zachowując minimum 6 tygodni przerwy. Szczepienie na ospę może być podawane razem z innymi szczepieniami, np. przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) w 13.-14. miesiącu życia dziecka. Szczepienie na ospę nie wymaga szczególnych przygotowań – należy wybrać się z dzieckiem do pediatry, który zbada malucha. Sama szczepionka jest bardzo dobrze tolerowana nawet przez małe dzieci.

Szczepienie na ospę można też przeprowadzić u dziecka, które właśnie miało kontakt z osobą chorą. Jej podanie zmniejsza ryzyko rozwoju choroby.

Powikłania po szczepionce na ospę

Szczepionka na ospę wietrzną jest tzw. szczepionką żywą – zawiera żywe wirusy ospy, które jednak są pozbawione zjadliwości i nie potrafią wywołać choroby. Pod wpływem kontaktu z nimi organizm wytwarza pamięć immunologiczną, dzięki czemu w przyszłości będzie gotowy do walki z chorobą. Niepożądane odczyny poszczepienne i powikłania po szczepionce na ospę występują rzadko i są znacznie mniej groźne niż powikłania po ospie. Może pojawić się np.:
  • przemijająca gorączka,
  • zaczerwienienie w miejscu wkłucia,
  • obrzęk, bolesność w miejscu wkłucia,
  • wysypka.
Wysypka po szczepieniu na ospę zdarza się w 3-5 proc. przypadków. Pojawia się od 5 do 26 dni po szczepieniu, ma postać czerwonych grudek i mija samoistnie.

Czy szczepienie na ospę daje odporność na całe życie?

Brakuje badań i danych, na podstawie których można by wyciągnąć jednoznaczne wnioski na temat tego, jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu na ospę wietrzną. Obserwacje pokazują jednak, że z biegiem czasu u osób zaszczepionych na ospę odporność na tę chorobę nie spada, ospa nie pojawia się w późniejszym wieku, ryzyko wystąpienia półpaśca również jest mniejsze.

Zobacz także:
Redakcja poleca: Wątpliwości rodziców dotyczące szczepień – film
Dlaczego rodzice zastanawiają się czy szczepić dziecko? Czy ich obawy są słuszne?
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy