przyczyny autyzmu
AdobeStock
Zdrowie

Przyczyny autyzmu – co zwiększa ryzyko zaburzeń ze spektrum autyzmu

Choć do końca nie poznano jeszcze przyczyny autyzmu, wiadomo, że istnieją pewne czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia tego typu zaburzeń. Zalicza się do nich między innymi: geny, wcześniactwo, późne rodzicielstwo.

Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, dotyczy wielu obszarów funkcjonowania, a dzieci nim dotknięte rozwijają się inaczej. Badania nad autyzmem trwają od lat, jednak mimo to i mimo rosnącej liczby zdiagnozowanych przypadków, wciąż nie wiadomo, jakie są przyczyny autyzmu. Obecnie wiemy o kilku czynnikach, które zwiększają ryzyko wystąpienia zaburzeń ze spektrum autyzmu u dziecka.

Choć przez lata mit, że autyzm rozwija się u dzieci po przyjęciu szczepionki, funkcjonował w świadomości społecznej jako prawda naukowa, teraz wiadomo już z całą pewnością, że szczepionki nie wywołują autyzmu. Przyczyny pojawienia się zaburzeń ze spektrum autyzmu leżą gdzie indziej.

Spis treści:

Genetyczne przyczyny autyzmu

Co piąte dziecko autystyczne posiada mutację genetyczną, która sprzyja rozwojowi tego zaburzenia. Również niektóre choroby genetyczne przyczyniają się do pojawienia się autyzmu u dziecka. Według naukowców zmiany w poszczególnych obszarach mózgu u osób autystycznych zaczynają się już w życiu płodowym (badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego oraz z Instytutu Nauk Mózgu Allen przebadali mózgi 22 zmarłych dzieci. Naukowcy skupili się na 25 różnych genach. Okazało się, że w mózgach dzieci autystycznych, w warstwie korowej były plamy (brak markerów genetycznych odpowiedzialnych za komunikację i naukę języka), które uniemożliwiały prawidłowe przetwarzanie informacji w mózgu. Takie plamy tworzą się już w życiu płodowym.

Obciążenie rodzinne powodem autyzmu

Każda kolejna ciąża w rodzinie, gdzie jest choćby jedno dziecko z autyzmem, jest bardziej narażona na to, że rozwijające się w łonie dziecko również będzie autystyczne. W przypadku pary, która ma jedno dziecko z tym zaburzeniem, ryzyko, że kolejne również będzie miało autyzm, wynosi 20 proc. Natomiast gdy w danej rodzinie dwoje dzieci posiada zaburzenia ze spektrum autyzmu, ryzyko, że trzecie również będzie je mieć, wynosi aż 32 proc.

Wcześniactwo jako przyczyna autyzmu

Przedwczesny poród zawsze jest ryzykowny, a zagrożenie pojawienia się wad rozwojowych jest tym większe, im mniejsze było dziecko w momencie narodzin. Z badań naukowych wynika, że u ok. 2 proc. wcześniaków, które przyszły na świat z wagą poniżej 2 kg, w przyszłości diagnozowano autyzm.

Zanieczyszczone środowisko sprzyja autyzmowi

Żyjemy w środowisku coraz mniej przyjaznym naszemu zdrowiu, przez co znacznie częściej chorujemy. Przyczyniają się do tego toksyny i metale ciężkie znajdujące się w powietrzu i pożywieniu. Wiele badań naukowych wskazuje na to, że ciężarne, które mieszkały wśród zanieczyszczeń o dużym stężeniu, częściej rodziły dzieci obciążone autyzmem.

Późne rodzicielstwo jako przyczyna autyzmu

Ciąża w bardziej zaawansowanym wieku matki jest obarczona większym ryzykiem na to, że u płodu rozwinie się autyzm. Ale nie tylko. Również starsi ojcowie częściej mają dzieci autystyczne. Zasadniczo w ogóle późne rodzicielstwo niesie za sobą ryzyko wystąpienia szeregu chorób u dziecka. Okazuje się, że również autyzmu. Prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń ze spektrum autyzmu u dzieci, których rodzice są po 30 roku życia, zwiększa się nawet o 10 proc. w porównaniu do dzieci, których rodzice mają 25 do 29 lat. Jeśli wiek rodziców waha się od 40 do 50 lat – ryzyko to zwiększa się nawet do 50 proc.

Krótkie przerwy między ciążami mogą sprzyjać autyzmowi

Badacze dostrzegli, że istnieje związek między krótkimi przerwami pomiędzy ciążami a występowaniem u dzieci zaburzeń ze spektrum autyzmu. Dzieci, które przychodzą na świat w ciągu roku po starszym rodzeństwie, są bardziej narażone na pojawienie się u nich autyzmu. Ryzyko to spada wraz z wydłużeniem się przerw między kolejnymi ciążami. Trzyletnia różnica między dziećmi powoduje, że to młodsze rodzi się z autyzmem znacznie rzadziej. Wzrasta ono z kolei, gdy kobieta zachodzi w ciążę w krótszym czasie niż 6 miesięcy po poprzednim porodzie. 

Przyczyny autyzmu – najnowsze badania

W świetle najnowszych badań możliwe jest, że częściową przyczyną (dotyczy to chłopców) występowania autyzmu może być nieprawidłowe działanie komórek mózgowych, a konkretnie komórek mikrogleju (komórki odpornościowej stale obecne w mózgu). Badania przeprowadzone na myszach dowiodły, że nadprodukcja pewnego białka w mikrogleju (co jest wynikiem wady genetycznej) uniemożliwia przycinanie synaptyczne, które jest konieczne, by mózg działał wydajnie i sprawnie. Jeśli zjawisko takie zachodziło u samców myszy – można było zaobserwować u nich podobne nieprawidłowości w zachowaniu i umiejętnościach społecznych jak te, które obserwuje się w przypadku autyzmu u dzieci. Może to być tropem do odnalezienia nowej przyczyny autyzmu. Najnowsze badania sugerują więc, że jedną z nich jest zaburzenie czynnościowe męskiego mikrogleju.

Opublikowane w 2019 roku badania potwierdziły zależność autyzmu od genów. Były do bardzo obszerne badania (22 000 osób przebadanych, czas trwania badań – 16 lat), które pokazały, że 80 proc. ryzyka wystąpienia autyzmu zależy od genów.

W 2020 roku pojawiły się wyniki badań, które pokazały, że przyczyną autyzmu może być nieprawidłowe różnicowanie się komórek mózgowych na etapie życia płodowego. Badanie przeprowadzili naukowcy z prestiżowych ośrodków: Cambridge, Kings College London i University of California. Doniesienia te potwierdzają wcześniejsze twierdzenia naukowców, że nieprawidłowości ze spektrum autyzmu pojawiają się już na etapie ciąży.

Jak rozpoznać autyzm?

Jeśli dziecko nie gaworzy, nie wykonuje świadomych gestów w pierwszym roku życia, nic nie mówi do 16. miesiąca życia, nie składa słów w wieku dwóch lat, nie reaguje na imię ani na pieszczotliwe zaczepki, nie potrafi bawić się zabawkami, może być autystyczne.

Do dodatkowych objawów autyzmu zaliczamy:

  • izolowanie się od otoczenia,
  • potrzebę stałości, rutyny (np. stały rozkład dnia),
  • niezdolność do nawiązywania poprawnych relacji społecznych,
  • powtarzanie czynności i przesadna dbałość o zachowanie ładu w swoim otoczeniu,
  • nadmierne przywiązanie do jednego przedmiotu (np. zabawki),
  • urojenia, omamy.


Zobacz także:

Tożsamość płciowa: kiedy dziecko kształtuje swoją seksualność? Wyjaśnia seksuolog kliniczny

Dziecko z autyzmem jak postępować
AdobeStock
Wychowanie
Jak postępować z dzieckiem z autyzmem?
Dziecko z autyzmem wymaga innego postępowania niż jego zdrowi rówieśnicy. Kluczowa jest terapia, która może polepszyć funkcjonowanie dziecka z autyzmem w przedszkolu, szkole czy w domu. Pomocy można też szukać w internetowych grupach wsparcia.

Autystyczne dziecko nie uśmiecha się do rodziców, odmawia pieszczot, nie reaguje na polecenia. Nie toleruje w swoim otoczeniu żadnych zmian. Rodzicom takiego dziecka nie jest łatwo, ale muszą pamiętać, że mogą (i powinni!) szukać wsparcia u lekarzy, terapeutów i innych rodziców dzieci autystycznych. Spis treści: Dziecko z autyzmem: jak postępować? Zachowanie dziecka z autyzmem ma wpływ na rodzinę Funkcjonowanie dziecka z autyzmem w przedszkolu i szkole Formy pomocy dla dziecka z autyzmem Dziecko z autyzmem: jak postępować? Zaburzone zachowania autystycznego dziecka (czyli typowe objawy autyzmu ), dezorientują rodziców i wzbudzają w nich poczucie winy. Jak sobie wtedy radzić? Choć to niełatwe, wychowując takiego malucha, staraj się myśleć pozytywnie: Dziecko biernie przyjmuje twoje pieszczoty? Staraj się nie brać sobie tego do serca. Badania naukowe przekonują, że autystyczne dzieci są przywiązane do rodziców, tylko nie potrafią tego okazywać. Czujesz się winna, że nie potrafisz pomóc dziecku, gdy krzyczy i nie pozwala do siebie podejść? Pamiętaj, wcale nie jesteś złą mamą! Problemy z rozpoznawaniem potrzeb i trudnych emocji dzieci mają też rodzice zdrowych dzieci. Jak uspokoić dziecko z autyzmem? Dziecku autystycznemu trudno jest opanować emocje, ponieważ nie ma zdolności samoregulacji . Warto więc zadbać o to, by wyeliminować z jego otoczenia wszelkie bodźce, które wywołują w nim frustrację. Jeśli jakiegoś elementu nie da się usunąć, trzeba pomyśleć o takim zmodyfikowaniu go, by przestał tak bardzo przeszkadzać. Niekiedy niezawodne w wyciszaniu emocji dziecka jest stosowanie stymulacji sensorycznej np. za pomocą kołdry obciążeniowej albo dźwięku białego szumu . Można też próbować odwrócić uwagę dziecka od problemu, np. śpiewając jego ulubioną piosenkę albo podsuwając mu ulubioną książeczkę....

Dzieci bawią się klockami
Fotolia
Rozwój dziecka
Wczesne wykrycie autyzmu to szansa na dobry rozwój dziecka
Jeśli dwulatek nie patrzy na ciebie, gdy do niego mówisz, nie naśladuje twoich gestów, nie reaguje na swoje imię, idź z nim do psychologa. Mogą to być zaburzenia ze spektrum autyzmu. Dzięki szybko podjętej terapii dziecko może dobrze się rozwijać.

Spektrum autystyczne obejmuje różne typy zaburzeń rozwoju, do tego dochodzą zaburzenia komunikacji i problemy w nawiązywaniu kontaktach społecznych. Zachowania osób chorych często są stereotypowe i powtarzalne, można zaobserwować również  trudności z integracją wrażeń zmysłowych. Osoby takie są wycofane, zamknięte, ciche . Autyzm nie jest uleczalny – zaburzenie to utrzymuje się do końca życia, jednak wcześnie wykrycie i terapia mogą istotnie poprawić funkcjonowanie chorych. Ważne wczesne wykrycie autyzmu Ok. 1500 urodzonych w 2015 roku w Polsce dzieci będzie miało postawioną diagnozę: autyzm. W ciągu trzech lat od narodzin rodzice będą obserwować, jak ich dzieci tracą nabyte umiejętności – przestaną patrzeć na rodziców i reagować uśmiechem na uśmiech – i nie rozwijają nowych. - Radość z pierwszych wypowiedzianych słów zakończy się na "dada" i ponad połowa dzieci nie wypowie nigdy słów "kocham Cię"- mówi psychiatra Michał Wroniszewski, prezes Fundacji SYNAPSIS, ojciec 31-letniego niemówiącego autystycznego Dominika. Gdzie szukać pomocy? ​- Niepokojące objawy zauważyliśmy już przed 18. miesiącem życia – mówi mama Wojtka, chłopca z autyzmem, a jego tata dodaje – Droga do diagnozy była upiorna. Wizyty u kolejnych lekarzy kończyły się skierowaniem na dalsze konsultacje. W tym czasie patrzyliśmy, jak tracimy naszego syna. Lekarz pierwszego kontaktu nie zauważył żadnych nieprawidłowości w rozwoju dziecka . Przeciwnie, uspokajał nas, twierdząc, że "rozwój jest prawidłowy" i "jak skończy trzy lata, to zacznie mówić". Gdybyśmy od razu trafili do właściwego ośrodka , to może ostatnie święta byłby i dla nas wspólnym przeżywaniem radości - dodaje.  W Polsce nie ma systemowego wczesnego wykrywania zaburzeń ze spektrum autyzmu. Wielu rodziców zgłaszających lekarzom...

Autyzm atypowy pojawia się później niż autyzm wczesnodziecięcy
AdobeStock
Zdrowie
Autyzm atypowy - objawy, rokowania, terapia
Autyzm atypowy u dziecka rozpoznawany jest zazwyczaj później niż autyzm wczesnodziecięcy. Bywa, że dziecko rozwija się pozornie właściwie, a po kilku latach zaczyna być wycofane i nieobecne w kontaktach z rówieśnikami.

Autyzm atypowy to jedno z zaburzeń ze  spektrum autyzmu , które charakteryzuje się późniejszy rozwojem objawów. Stąd też jego prawidłowe zdiagnozowanie bywa trudne. Nieznane są też bezpośrednie przyczyny autyzmu atypowego, ale do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia tego zaburzenia należą m.in. czynniki genetyczne.  Spis treści: Pierwsze objawy autyzmu atypowego Jak rozpoznać autyzm atypowy? Skąd się bierze autyzm atypowy? Leczenie autyzmu atypowego i rokowania Autyzm atypowy a zespół Aspergera Autyzm atypowy a orzeczenie o niepełnosprawności Pierwsze objawy autyzmu atypowego Zaburzenie daje się wykryć zwykle dopiero w 3. roku życia dziecka. Niepokojące objawy wskazujące na autyzm atypowy można zauważyć najczęściej u 4-latka. Dzieje się tak z dwóch powodów. To właśnie w tym wieku dziecko, które do tej pory rozwijało się prawidłowo, zaczyna odstawać od rówieśników. Przejawia się to: niechęcią do zabawy z innymi dziećmi; utratą zdolności komunikowania się (która wcześniej funkcjonowała prawidłowo); trudnościami w budowaniu relacji społecznych. Przyczyna tak późnego rozpoznania autyzmu może być też inna. Często zaburzenie to rozwija się u dziecka razem z innym schorzeniem. Wówczas rodzice i lekarze mogą nie wiązać objawów z autyzmem , a właśnie z inną chorobą. Zdiagnozowanie zaburzenia ze spektrum autyzmu zajmuje wtedy więcej czasu i wymaga dłuższej obserwacji dziecka. Jak rozpoznać autyzm atypowy? Zaburzenie to daje właściwie identyczne objawy co autyzm wczesnodziecięcy . Znaczącą różnicą jest wiek dziecka, w którym wyraźnie się one uwydatniają. Odmiana atypowa może być zdiagnozowana w nieco późniejszym wieku niż statystyczne rozpoznanie autyzmu u dzieci. Dziecko może cierpieć na autyzm atypowy, jeśli: zaczyna mówić dużo później niż inne dzieci;...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj