znieczulenie porodowe
Adobe Stock
Lekcja 6

Znieczulenie przy porodzie: 8 rodzajów znieczulenia

Znieczulenie przy porodzie to dla jednych pójście na łatwiznę, dla innych wybawienie od cierpienia. Wszystko zależy od tego, jak znosisz ból. Sprawdź, kiedy stosuje się znieczulenie podczas porodu zewnątrzoponowe, podpajęczynówkowe, narkozę, a jak może pomóc odpowiednie oddychanie lub aparat Tens.

partnerzy
Edipresse

partnerzy Internetowej Szkoły Rodzenia
Edipresse

Znieczulenie przy porodzie zwykle kojarzy się z cesarskim cięciem. Ale znieczula się też kobiety rodzące fizjologicznie (siłami natury). Czasem podania znieczulenia wymaga zdrowie ciężarnej. Każdy człowiek ma inny próg wrażliwości na ból – nic dziwnego, że szukamy sposobów, by rodzić bez strachu przed bólem.

Spis treści:

  1. Znieczulenie zewnątrzoponowe
  2. Znieczulenie podpajęczynówkowe
  3. Narkozę, czyli znieczulenie ogólne
  4. Znieczulenie nerwu sromowego
  5. Znieczulenie wziewne: gaz rozweselający
  6. TENS
  7. Łagodzenie bólu wodą
  8. Oddychanie przeponą

Rodzaje znieczulenia przy porodzie

Metody łagodzenia bólu przy porodzie można podzielić na naturalne, fizykalne i medyczne. Do pierwszych zalicza się relaks w kąpieli oraz specjalną technikę oddychania. Metodą fizykalną jest TENS, który wykorzystuje działające przeciwbólowo impulsy elektryczne. Obie metody są zupełnie bezpieczne i nie wpływają w żaden sposób na dziecko. Medyczne metody łagodzenia bólu polegają na podaniu środków znieczulających – dokręgosłupowo, miejscowo (w krocze) lub drogą wziewną. Rodzaj zastosowanego znieczulenia do porodu zależy od wyposażenia szpitala, okoliczności i stanu zdrowia matki.

1. Znieczulenie zewnątrzoponowe (ZZO)

Stosuje się je przy porodzie naturalnym i przy cesarskim cięciu. To rodzaj znieczulenia miejscowego, który znosi ból tylko w określonych partiach ciała, przez co mniej obciąża organizm. Podczas porodu ze znieczuleniem zewnątrzoponowym kobieta jest świadoma. Potocznie mówi się, że jest to znieczulenie w kręgosłup, ale właściwie cewnik, przez który podaje się lek znieczulający, wprowadza się do przestrzeni między oponami otaczającymi kręgosłup w okolicy lędźwiowej.

Znieczulenie zewnątrzoponowe do porodu jest bezpieczne i dla mamy, i dla dziecka. Podaje się je zwykle przy rozwarciu szyjki macicy na 3-4 cm. Dawkę leku dostosowuje się do czasu trwania porodu i odczuć rodzącej. Ból nie znika całkowicie, ale staje się akceptowalny. Przeciwwskazaniem do jego podania są zaburzenia krzepnięcia krwi. Mitem jest, że ZZO powoduje paraliż.

2. Znieczulenie przy porodzie: podpajęczynówkowe

Działa bardzo szybko, dlatego najczęściej wybiera się je przy porodzie przez cesarskie cięcie. Usuwa ból miejscowo. Dawkę leku wstrzykuje się do kanału rdzeniowego (a dokładnie do płynu mózgowo-rdzeniowego). Wykonywana przez anestezjologa punkcja nie boli – rodząca czuje tylko chłód i drętwienie. Potem czucie w dolnej połowie ciała znika. Leki znieczulające, które dostają się do organizmu mamy, nie przenikają do krwiobiegu i nie działają na dziecko. W bardzo małym zakresie przenikają przez łożysko. Noworodka po wyjęciu można przytulić i karmić.

Po znieczuleniu może pojawić się ból w miejscu wkłucia i bóle głowy, które zwykle ustępują po 2–3 dniach. Przeciwwskazaniem do podania znieczulenia podpajęczynówkowego są zaburzenia krzepnięcia krwi.

Co się kryje pod nazwą znieczulenie dolędźwiowe?
W ten sposób określa się zarówno znieczulenie zewnątrzoponowe, jak i podpajęczynówkowe. Określenie ma związek z miejscem wkłucia – punkcję wykonuje się bowiem w lędźwiowym odcinku kręgosłupa.

3. Znieczulenie przy porodzie: ogólne

Potocznie nazywane narkozą. To najszybszy rodzaj znieczulenia podczas porodu, dlatego stosuje się je w nagłych sytuacjach, gdy dziecko trzeba natychmiast wyciągnąć z brzucha (np. kiedy dojdzie do odklejenia łożyska lub niebezpiecznych wahań pulsu dziecka). Narkozę podaje się także, kiedy nie można zastosować innego rodzaju znieczulenia. Podczas narkozy rodząca traci świadomość i nie może od razu zobaczyć dziecka. Jest intubowana, czyli ma w tchawicy rurkę, która podtrzymuje oddychanie. Dożylnie otrzymuje leki znieczulające, które przenikają przez łożysko (znieczulenie ogólne trwa bardzo krótko, więc dziecko nie jest długo pod ich działaniem).

4. Znieczulenie nerwu sromowego

Potocznie nazywane znieczuleniem miejscowym krocza. Polega na zrobieniu zastrzyku w okolicę nerwu sromowego, aby rodząca nie czuła bólu w tym miejscu (także podczas nacinania krocza, jeśli będzie konieczne oraz szycia). Dolegliwości, które wywołują skurcze porodowe macicy, są nadal odczuwalne – to minus tego rodzaju znieczulenia przy porodzie naturalnym. Lek znieczulający może również oddziaływać na dziecko, ponieważ przenika przez łożysko.

5. Znieczulenie wziewne: gaz rozweselający

Podczas porodu możesz wdychać mieszaninę podtlenku azotu i tlenu (potoczna nazwa to gaz rozweselający). Choć nie jest to nowy sposób na zmniejszenie bólu, jako formę znieczulenia przy porodzie stosuje się go na polskich porodówkach dopiero od kilku lat. Podtlenek azotu pomaga rodzącej uspokoić się i wyciszyć. Co bardzo ważne – gaz rozweselający nie zakłóca skurczów macicy i przebiegu porodu. Jest bezpieczny i dla mamy, i dla dziecka.

6. Aparat TENS

To małe urządzenie, które w prosty sposób zmniejsza ból porodowy. Przez elektrody przyklejone do pleców rodzącej płyną delikatne impulsy elektryczne, które osłabiają odczucia bólowe. Korzystanie z aparatu jest bezpieczne. Można odczuwać jedynie delikatne mrowienie lub łaskotanie. Tens porodowy pozwala na chodzenie podczas porodu i zmianę pozycji, co jest jego zaletą. Za wadę można uznać, że nie znosi bólu, tylko go osłabia. Nie każdy szpital jest wyposażony w ten sprzęt (warto o to wcześniej zapytać).

7. Poród w wodzie

Podczas porodu możesz wziąć prysznic. Skierowanie wody na brzuch i plecy sprawi, że skurcze stają się mniej dokuczliwe, a mięśnie bardziej elastyczne. Innym rozwiązaniem jest poród w wodzie. Przy rozwarciu 5–6 cm można wejść do wanny i zostać w niej aż do rozwiązania, pamiętając, że co pół godziny trzeba wyjść na chwilę z wody, aby unormowało się krążenie.

8. Oddychanie podczas porodu

Odpowiednie oddychanie przeponą (czyli mięśniem oddzielającym klatkę piersiową od brzucha) może sprawić, że ból będzie słabszy. Prawidłowy oddech, który wypełnia całe płuca (zwykle tak nie oddychamy) zmniejsza napięcie mięśni i łagodzi zmęczenie. Wpływa na pracę macicy, sprawia, że rodzące się dziecko jest lepiej dotlenione. Jak wygląda prawidłowe oddychanie podczas porodu? Gdy leżysz, trzymając rękę na brzuchu, i robisz wdech, brzuch powinien się podnieść, a potem opaść, gdy wypuszczasz powietrze.

Wskazania do znieczulenia przy porodzie

Wskazania do znieczulenia przy porodzie to m.in.:

  • niektóre wady serca (niektóre są też przeciwwskazaniem),
  • niewydolność serca,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • astma,
  • cukrzyca insulinozależna.

Ustawa o znieczuleniu przy porodzie

1 stycznia 2019 roku weszły w życie nowe standardy opieki okołoporodowej. Zgodnie z nimi każda rodząca ma prawo do znieczulenia podczas porodu. Niestety w wielu województwach prawo do łagodzenia bólu jest prawem tylko na papierze.

Decyzję o podaniu znieczulania podejmuje wyłącznie lekarz, który sprawuje opiekę nad pacjentką. Jeśli stan zdrowia mamy i dziecka nie stanowi przeciwwskazań, znieczulenie powinno być zastosowane na prośbę kobiety. Problem w tym, że w niektórych szpitalach kobiety nie otrzymują pomocy w łagodzeniu bólu porodowego. Najczęściej słyszą, że nie ma na terenie szpitala anestezjologa, że owszem był, ale do 15:00, że anestezjolog jest, ale nie może przyjść do rodzącej, bo jest zajęty innym pacjentem.

NFZ refunduje znieczulenie do porodu od 2015 roku do kwoty 500 zł. Od tego czasu liczba znieczuleń w Polsce wzrosła trzykrotnie. Choć sytuacja poprawia się, to statystyki w niektórych województwach dają do myślenia. Na przykład w Zachodniopomorskiem w 2017 roku znieczulono 28 kobiet na 16 tysięcy porodów, a w roku 2018 znieczulono tylko dwie rodzące...

Zatem zapis o prawie do znieczulenia do porodu istnieje, ale go nie gwarantuje. Dlatego przed porodem warto zapytać w szpitalu, w którym ma odbyć się poród, czy i jakie znieczulenie jest dostępne i w jakich sytuacjach nie będzie możliwe jego podanie. Warto zapytać też o to, ile porodów odbyło się w ostatnim roku w szpitalu i ile przez ten czas kobiet skorzystało ze znieczulenia przy porodzie naturalnym.

Zobacz też:

Strach przed porodem – jak sobie z nim radzić? Wyjaśnia Jeannette Kalyta

26107
Fotolia
Przygotowania do porodu
Jak bardzo będzie bolał cię poród? - test
Ból porodowy, jego odczuwanie można łagodzić różnymi metodami
Fotolia
Poród naturalny
6 sposobów na pokonanie bólu porodowego
Dla 40 proc. kobiet ból porodowy jest do zaakceptowania, 40 proc. odczuwa go jako silny, zaś 20 proc. czuje, że jest nie do zniesienia. Jak pokonać ból porodowy?

Ból porodowy odgrywa w ważną rolę w czasie narodzin dziecka. Umożliwia subtelną grę hormonów, która pomaga zmagać się ze skurczami, zmobilizować siły do ogromnego fizycznego wysiłku, a potem przeżyć spełnienie i radość. Czasem jednak ból jest tak silny, że zamiast pomagać, przeszkadza. Na szczęście odczuwanie bólu można łagodzić różnymi metodami.   1. Dolargan (petydyna) w czasie porodu To syntetyczny środek narkotyczny z grupy morfin. Podaje się go w zastrzyku domięśniowym lub dożylnie. Efekt przeciwbólowy zawdzięcza silnemu działaniu rozkurczowemu na wszelkie mięśnie gładkie. Stosuje się ją najpóźniej ok. trzy godziny przed końcem porodu. Najbardziej przydatny jest, gdy skurcze odczuwane są jako bardzo bolesne, a szyjka macicy pozostaje twarda i słabo się rozwiera. Podaje się go też kobietom, które na początku porodu są przygnębione, szybko tracą siły. Środek ten nie zlikwiduje bólu, ale znacznie go ograniczy, bo rozluźnia napięte mięśnie. Ulgę poczujesz po ok. 15 minutach (zastrzyk dożylny) lub po 30 minutach (domięśniowy). Co będziesz czuć po podaniu petydyny: poczujesz się pewniejsza siebie, polepszy Ci się nastrój. Łatwiej zdrzemniesz się między skurczami, by nabrać sił. Może Cię jednak ogarnąć nadmierna senność, a nawet ociężałość. Jak petydyna wpływa na poród: ułatwia i przyspiesza początek porodu. Skraca okres rozwierania się szyjki macicy i zmniejsza dolegliwości z tym związane. Skurcze stają się rzadsze, ale silniejsze. Jednak, gdy mięśnie będą zbyt wiotkie, możesz słabiej przeć. Czy petydyna jest bezpieczna dla Ciebie i dziecka: dolargan może powodować nudności i wymioty. Przenika z krwią matki do krwi dziecka – największe stężenie stwierdza się po ok. dwóch–trzech godzinach od podania go kobiecie. Aby noworodek nie był senny, nie miał problemów z oddychaniem i ssaniem piersi, podaje się...

Znieczulenie cesarskiego cięcia: rodzaje znieczuleń, jak działa znieczulenie cesarki
Fotolia
Cesarskie cięcie
Znieczulenie przy cesarskim cięciu
Zewnątrzoponowe, podpajęczynówkowe, ogólne... To od rodzaju znieczulenie podczas cesarskiego cięcia zależy, jak będziesz się czuła po zabiegu i jak szybko wrócisz do formy.

Decyzja, jakie wybrać znieczulenie należy wyłącznie do lekarza. Warto jednak poznać zasady działania i skutki wszystkich typów znieczulenia, jakie możesz mieć podczas cięcia cesarskiego, aby przygotować się w odpowiedni sposób.   Zobacz też: kiedy robi się cesarskie cięcie   Zewnątrzoponowe czy podpajęczynówkowe podczas cesarskiego cięcia Przy cesarskim cięciu najczęściej stosuje się je oba jednocześnie. Tuż przed zabiegiem pacjentka zostaje znieczulona podpajęczynówkowo, a zaraz po tym zostaje jej założony cewnik zewnątrzoponowy. Dzięki temu kobieta nie czuje bólu podczas operacji, a także może zostać łagodnie znieczulona jeszcze przez kilka godzin po cięciu. Kilkanaście minut przed cięciem anestezjolog: znieczuli miejsce na plecach, gdzie zostanie wkłuta igła – poczujesz jedynie chłód po chwili zostaniesz poproszona o pochylenie się do przodu i wygięcie pleców w „koci grzbiet” – postaraj się nie poruszyć, ponieważ anestezjolog musi precyzyjnie wprowadzić znieczulenie. To trwa tylko chwilkę. możesz się położyć, już po chwili od ukłucia odczujesz drętwienie od pasa w dół – nie będziesz w stanie poruszyć nogami i z pewnością nie poczujesz cięcia ani wyjmowania noworodka (sprawdź, jak wygląda noworodek ) kilkanaście minut później zobaczysz swoje dziecko. Zaletą znieczulenia zewnątrzoponowego i podpajęczynówkowego jest to, że: rodząca zostaje cały czas świadoma, może aktywnie uczestniczyć w porodzie po porodzie możesz przez pewien czas odczuwać ból głowy, ale ta – jedyna przy tego rodzaju znieczuleniu – dolegliwość występuje dość rzadko.   Zobacz też: jak karmić piersią po cesarskim cięciu   Przy cesarskim cięciu znieczulenie ogólne to ostateczność Kiedyś znieczulenie ogólne było jedynym sposobem na uśmierzenie bólu podczas...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz