mama, dziecko, tulić, smutek
Wychowanie

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci, aby go nie przestraszyć?

Trudno unikać tematu przemijania, bo jest ono nierozłącznie związane z życiem. Jak odpowiedzieć dziecku na pytanie, dlaczego nie ma już dziadka czy babci, by nas zrozumiało?

Początkowo dziecko nie dzieli osób na stare i młode. Jako kilkulatek zaczyna jednak zauważać, że starość bywa brzydka. W bajkach spotyka się z pomarszczonymi czarownicami, a ponieważ te postacie budzą w nim lęk, zaczyna bać się również starości. Poza tym coraz baczniej obserwuje świat, a w nim trudno odnaleźć starość jako pozytywne zjawisko (w prasie i telewizji najczęściej można spotkać tylko młode osoby, w bajkach wróżki i dobre księżniczki są zawsze młode i śliczne). Jak zatem wy­jaśnić dziecku, czym jest przemijanie, by nie budziło w nim przerażenia?

Pytania dziecka o starość

Gdy dziecko pyta, czy ty także będziesz stara, zazwyczaj pragnie usłyszeć twoje zaprzeczenie. Nie kwituj zatem dziecięcego pytania zwykłym: „Tak, zestarzeję się”, tylko postaraj się wytłumaczyć, jak to będzie. Możesz powiedzieć, że wtedy nie będziesz już pracować, a w związku z tym znajdziesz więcej czasu na przyjemności. Powiedz, jak będziesz czekać na wnuki i jak będziesz się nimi cieszyć. Ważne jest, by dziecko zrozumiało, że starość jest naturalną koleją rzeczy i tak naprawdę niewiele różni się od innych okresów życia.

Pytania dziecka o śmierć

Pojawiają się zazwyczaj dopiero wtedy, gdy dziecko spotka ją w swoim otoczeniu. Na początku są to pytania o śmierć np. żuczka. Wkrótce jednak kilkulatek zaczyna rozumieć, że człowiek podlega takim samym prawom natury jak inne istoty. Rozmawiając z nim o tych sprawach, pamiętaj, że dziecko szybko zauważy, że śmierć jest dla nas czymś przygnębiającym, bo opowiadając o niej, ściszamy głos, robimy się smutni lub zmieniamy temat. Wtedy przedszkolak bardziej niż nasze słowa zapamiętuje atmosferę tych wypowiedzi i buduje w sobie głęboki lęk przed śmiercią.

Wyjaśnianie dziecku, dlaczego umieramy

Jak więc wytłumaczyć kilkulatkowi, czym jest śmierć? Wszystko zależy od tego, w jakiej sytuacji dziecko zadaje o nią pytanie. Jeśli płacze po stracie chomika, wyjaśnij, że gryzonie żyją krócej od człowieka, bo takimi prawami rządzi się natura. Powiedz, że na wiele rzeczy człowiek nie ma wpływu i musi się z tym pogodzić.
O wiele trudniej jest rozmawiać o śmierci bliskiej osoby. Jeśli spokojnie nie wytłumaczysz dziecku, np. gdzie odszedł dziadek, pomyśli ono, że zdarzyło się coś strasznego. Staraj się  zatem wyjaśnić przedszkolakowi, że dziadek poszedł do nieba, ale na pewno widzi swojego wnuka i czuwa nad nim. Powiedz, że choć śmierć jest naturalna, to ci smutno, bo bardzo kochałaś dziadka i będzie ci go brakować. Staraj się z dzieckiem rozmawiać, pamiętając, że śmierć to nieodłączny element życia i trudno unikać tego tematu. Jeśli zdecydujesz się na zabranie dziecka na pogrzeb, zadbaj o to, by nie zobaczyło momentu wkładania trumny do grobu. Taki widok może być dla niego szokiem!

Święto Zmarłych z dzieckiem

W tym roku cmentarze będą zamknięte z powodu epidemii koronawirusa. Normalnie jednak 1 listopada wybierasz się na cmentarz. Zabierasz tam dziecko. Początkowo nie interesuje się tym, gdzie się znajduje, ale już kilkulatek zapyta, co to jest grób i dlaczego zbiera się przy nim rodzina. Warto mu wytłumaczyć, że na cmentarzu każdy ma takie miejsce, gdzie może powspominać bliskich, którzy umarli. Nie mów jednak, że na cmentarzu są pochowani zmarli (to może być dla przedszkolaka przerażające). Święto Zmarłych pozwala w łagodny sposób oswoić dziecko z nieuchronnością przemijania i buduje w nim przekonanie, że więzy rodzinne sięgają dalej niż kres życia.

Zobacz film: Sposób na stres dziecka – ćwiczenie oddechowe

Nie pozwól na zabawy w zabijanie!

Mózg kilkulatka bardzo intensywnie się rozwija i często bezkrytycznie kopiuje złe zachowania. Dlatego nie pozwalaj dziecku na gry komputerowe, które polegają na zabijaniu przeciwnika. Uczą one, że:

  • Umieranie nie zawsze jest zakończeniem życia, ponieważ komputerowy bohater ma zwykle do swojej dyspozycji kilka istnień.
  • Można bezkarnie zabijać. Morderstwo w grze nie jest karane. Co więcej, często nawet przynosi korzyści.
  • Agresja staje się usprawiedliwiona. Gry komputerowe są tak stworzone, że nie można w nich przejść do następnego etapu i w konsekwencji wygrać bez zabicia kogoś po drodze.  
  • Śmierć jest bezosobowa. Po zabitych nikt nie płacze, więc śmierć nie wiąże się z jakimkolwiek cierpieniem ani nie budzi współczucia.

Rozmowy z dzieckiem o śmierci - film

Fotolia.pl
Wychowanie
Śmierć w rodzinie - jak rozmawiać o tym z dzieckiem?
Jak opowiedzieć dzieciom o śmierci bliskiej osoby. Szczególnie, gdy tobie też trudno zrozumieć, czemu spotkało to właśnie was?

Gdy umiera ktoś bliski, malec przeżywa jego odejście zupełnie inaczej niż dorośli . Wielu rodziców chce uchronić swoje dziecko przed szokiem spowodowanym śmiercią bliskiej osoby i wymyśla skomplikowane wyjaśnienia jej przedłużającej się nieobecności. Jednak takie tłumaczenia nie pozwalają dziecku zmierzyć się z bólem i przetrawić go . Jeśli zamiast wyjaśnić, czym w istocie jest śmierć, powiesz mu np. że dziadek wyjechał, musisz liczyć się z tym, że dziecko będzie wciąż czekało na jego przyjazd, nie zdając sobie sprawy, że to jest niemożliwe. Świadomość tego, że śmierć jest nieodwracalna, pozwala – po pierwszym szoku i cierpieniu – pogodzić się ze stratą . Pozwól dzieciom oswoić się ze śmiercią Jeśli uważasz, że dziecko nie przestraszy się , weź je ze sobą do szpitala lub domu umierającego. Przed wizytą uprzedź, że chory człowiek może wyglądać brzydko. Wizyta przy łóżku umierającego, choć bolesna, pomoże zrozumieć dziecku, czym jest choroba, starość i śmierć . Staraj się przystępnie i spokojnie wyjaśnić, czemu umierająca osoba nie wstaje lub czemu wygląda gorzej niż kiedyś. Możesz powiedzieć np. " Babcia nie ma ochoty nic jeść i dlatego zeszczuplała." albo "Rurka, jaką ciocia ma w gardle, choć wygląda strasznie, pomaga cioci oddychać". Przypomnij dziecku, że każdy, kto choruje, wygląda nieco gorzej. Po wizycie spokojnie odpowiadaj na wszystkie pytania dziecka. Wyjaśnij, że osoba, którą odwiedzacie, bardzo źle się czuje, a także że może się zdarzyć, że umrze i nigdy już nie przyjdzie w odwiedziny. Rozmawiajcie o uczuciach Gdy śmierć kogoś bliskiego stanie się faktem , spokojnie powiadom o tym dziecko. Niejednokrotnie taka wiadomość pozornie nie robi na dzieciach żadnego wrażenia – to naturalny objaw. Dzieci w ten sposób mogą bronić się przed zbyt silnymi uczuciami, jakie budzi...

trening uważności, ćwiczenie relaksacyjne
Fotolia
Wychowanie
Trening uważności – ćwiczenie relaksacyjne – film
Jak pomóc dziecku odprężyć się po pełnym wydarzeń dniu? Co zrobić, by dziecko było spokojniejsze i mniej płakało? Naucz je relaksacji. Dzięki temu łatwiej poradzi sobie w trudniejszych chwilach.

W momencie kiedy dziecko płacze czy jest mocno zdenerwowane, nie nauczysz go sztuki relaksacji. Bo taka nauka wymaga cierpliwości i regularności. Dlatego zacznij wtedy, gdy dziecko jest spokojne i powtarzaj ćwiczenie przynajmniej kilka razy w tygodniu. Kiedy dziecko będzie zestresowane , spięte, przypomnij mu ćwiczenie i zaproponuj, by je wykonało. Jak ćwiczyć z dzieckiem relaksację? Najpierw poproś dziecko, by wyobraziło sobie, że jest dopiero co przebudzoną rozgwiazdą i ma pięć odnóg (niech będą nimi głowa, ręce i nogi). Poproś dziecko, by poruszało wszystkimi swoimi odnogami – ale powoli, bo rozgwiazda dopiero się obudziła. Po chwili poproś dziecko, by stanęło w miejscu, zamknęło oczy i zastanowiło się, jak się czuje rozgwiazda (jak czują się jej odnogi, jak bije jej serce , jak oddycha ). Poproś dziecko, by teraz zaczęło poruszać odnogami szybko i energicznie, bo rozgwiazda już na dobre się obudziła i jest pełna energii . Poproś dziecko, by stanęło spokojnie i zastanowiło się, co się zmieniło w biciu serca i oddechu rozgwiazdy. Poproś dziecko, by teraz rozgwiazda odciągnęła odnogi od tułowia, jak najdalej potrafi. Poproś dziecko, by stanęło spokojnie, przymknęło oczy i zastanowiło się, jak się teraz czuje ciało rozgwiazdy (po ćwiczeniu możecie o tym porozmawiać). Zobacz: 27 pomysłów na zabawy dla dzieci Co daje ćwiczenie relaksacji? Odpowiedź jest prosta: relaksuje. A dokładniej: Redukuje trwałe napięcie i stres , więc dziecko staje się pogodniejsze. Pozwala precyzyjniej rozpoznawać stan swojego ciała i umysłu. Dziecko uczy się szybciej oceniać swój gorszy nastrój , więc łatwiej może mu przeciwdziałać. Uczy, że ruch pozwala na redukcję napięcia emocjonalnego . Daje poczucie, że mamy wpływ na swoje samopoczucie , że nie jesteśmy całkowicie poddani emocjom . Czytaj też: 42 rady na...

brzuch, mama, maluch, smutek, dziecko, anemia
Edipresse
Wychowanie
Czym martwią się dzieci i jak im pomóc
Kiedy dziecko się martwi, jest smutne, płaczliwe, rozdrażnione. Czasem ma złe sny, zamyka się w sobie. Psycholog radzi: tłumacz dziecku dokładnie, co się dzieje. Zrób wszystko, by zaczęło mówić, co je trapi. Czytaj, czym martwią się dzieci i jak im pomóc!

Dzieci przejmują się dokładnie takimi samymi rzeczami, jak ich rodzice: brakiem pieniędzy, śmiercią, chorobą, kłótniami. Tyle tylko, że dorośli potrafią problemy racjonalizować, nie wyolbrzymiają ich (przynajmniej w teorii). Kilkulatek tego jeszcze nie umie. Za to ma ogromną wyobraźnię, która potrafi podpowiadać naprawdę czarne scenariusze. Dla niego każda kłótnia z kolegą czy spóźnienie mamy do przedszkola mogą urosnąć do rangi wielkiego problemu. Czym najczęściej martwią się kilkulatki i jak im pomóc? Zmartwienie dziecka: Nie mamy pieniędzy Przedszkolak nie ma jeszcze świadomości, co ile kosztuje: dla niego 2 złote i 2 miliony złotych to podobne sumy. Dlatego – wbrew temu, co myśli większość z nas – temat pieniędzy często stresuje maluchy. Jak to możliwe? Kiedy dziecku coś się podoba, prosi, by mu to dać, kupić. Jeśli usłyszy od mamy, że ona nie kupi zabawki, bo nie ma pieniędzy, maluch może się przestraszyć, że rodzice nie mają ich w ogóle, nie tylko na zabawki, ale także na jedzenie, ubrania itp. – Znałam dziecko w przedszkolu, które zabierało do plecaczka kanapki, bo myślało, że jego rodzice nie są w stanie kupić nawet bułek na kolację – mówi Beata Chrzanowska, psycholog z Uniwersytetu dla Rodziców . Dlatego maluchowi wszystko trzeba wyjaśniać bardzo dokładnie, by nie pozostawiać miejsca wyobraźni. Można na przykład powiedzieć: „Nie mogę ci kupić lalki, bo teraz nie starczy mi na nią pieniążków. Dopiero kiedy dostanę wypłatę, pomyślę o zabawce dla ciebie”. To nie musi być wcale droga zabawka, wystarczy podobna. Chodzi tylko o to, żeby dziecko nie myślało, że jego rodzicom brakuje pieniędzy na wszystko. To dla niego ogromny stres. Trzeba także pamiętać, aby nie rozmawiać przy dziecku np. o braniu kredytu – zwraca uwagę psycholog . – Nawet dziecko, które jest zajęte zabawą, może...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj