Zapłodnienie, czyli jak powstaje życie

Aby doszło do zapłodnienia, plemnik i komórka jajowa muszą spotkać się w odpowiednim miejscu i czasie. Opisujemy krok po kroku, jak do tego dochodzi i co się dzieje potem z rozwijającym się zarodkiem dziecka.
Magdalena Drab
zapłodnienie
fot. Adobe Stock


Zapłodnienie oznacza połączenie się komórki jajowej z plemnikiem w jedną komórkę, z której powstanie nowy organizm. Ten cud powstania życia to niezwykle misterny i skomplikowany proces uwarunkowany wieloma okolicznościami. Zobacz, jak do niego dochodzi!

Kiedy komórka jajowa jest gotowa do zapłodnienia?

Każdego miesiąca w czasie cyklu miesiączkowego macica kobiety przygotowuje się do ciąży. Okres ten można podzielić na kilka etapów (przy standardowym 28- dniowym cyklu):
 
  • około 5. dnia cyklu (licząc od pierwszego dnia krwawienia) w jednym z dwóch jajników – na przemian raz w lewym, raz w prawym – dojrzewa komórka jajowa; znajduje się ona w wypełnionym płynem woreczku – tzw. pęcherzyku Graafa;
  • około 14. dnia cyklu dochodzi do owulacji - dojrzały już pęcherzyk pęka i uwalnia kuliste jajeczko mające około 0,2 mm średnicy;
  • dojrzała komórka jajowa dostaje się do jajowodu i tam przez około dobę jest gotowa do zapłodnienia.

To, co pozostanie z pęcherzyka Graafa, przekształca się w ciałko żółte. Produkuje on progesteron – hormon odgrywający bardzo ważną rolę w przygotowaniu organizmu kobiety do ciąży oraz, jeżeli nastąpi zapłodnienie, we wczesnym rozwoju zarodka. Ponieważ owulacja ma miejsce około 14. dnia cyklu, brak miesiączki po 2 kolejnych tygodniach sygnalizuje ciążę.
Redakcja poleca: Trudne rozmowy o męskiej niepłodności - film
Niepłodność często mylona jest z impotencją lub obniżonym libido. Między innymi dlatego niektórzy mężczyźni źle znoszą informację o tym, że mają jakieś kłopoty z płodnością i niechętnie podejmują próby leczenia. Czy można to zmienić?

Do zapłodnienia potrzebny najlepszy plemnik

Aby mogło dojść do zapłodnienia, muszą zostać spełnione dwa warunki:
 
  • musi dojść do stosunku seksualnego;
  • wytrysku, czyli wypłynięcia plemników z członka do pochwy.

Organizm przyszłego taty musi wytwarzać odpowiednio dużo prawidłowo zbudowanych plemników. W 1 ml ejakulatu (czyli spermy) może być ich aż 100 milionów (zazwyczaj jest ich "tylko" 60-80 milionów). Kiedy mężczyzna osiągnie orgazm, ok. 250 milionów plemników (to mniej więcej tyle, co cała populacja Stanów Zjednoczonych!) zostaje wyrzuconych do pochwy kobiety z prędkością ok. 5 m/s, czyli 18 km/h. Rozpoczyna się wówczas wyścig, którego zwycięzcą zostanie najsilniejszy plemnik.

Dlaczego nie zawsze plemnik dociera do jajowodu?

Wygrany, który wniknie do komórki jajowej, musi pokonać nie tylko rywali, ale i wiele przeszkód:
 
  • przeżyć w niekorzystnym dla niego kwaśnym środowisku pochwy;
  • przedostać się przez barierę śluzu, blokującego ujście szyjki do pochwy - tylko przez ok. 2 dni płodne śluz staje się wystarczająco rzadki, aby plemniki przez niego przeniknęły;
  • odległość – jedynie około 100 najsilniejszych jest w stanie odbyć mniej więcej 15-centymetrową podróż od tylnego sklepienia pochwy, poprzez szyjkę macicy aż do jajowodu; trwa ona kilka godzin.

Ile jest czasu na zapłodnienie komórki jajowej?

Kiedy dojrzałe jajeczko zostaje uwolnione z jajnika, cienkie rzęski nabłonka jajowodu przesuwają je w dół. Tam przez 24 godziny czeka na plemnik. Komórka męska ma nieco więcej czasu - jest w stanie przetrwać w pochwie około 2-3 dni, a bywa, że nawet do 5. Jeżeli więc przyszli rodzice współżyli 3 dni przed owulacją, mają szansę począć dziecko. Do zapłodnienia może dojść w ciągu 5 dni przed owulacją, w jej dniu oraz 2 dni po niej.

 
Zapłodnienie może nastąpić pomiędzy 10. a 18. dniem cyklu kobiety.

Jak plemnik odnajduje drogę do komórki jajowej?

Tylko jeden plemnik - najsilniejszy i najszybszy - jest w stanie przeniknąć przez błonę komórki jajowej przed rywalami. Na szczycie jego główki znajduje się torebka z enzymami, zwana akrosomem. Pęka ona po kontakcie z powierzchnią jaja, uwalniając substancje rozpuszczające jego ochronną powłokę. W jaju powstaje "dziurka" na tyle duża, aby wniknął do niej zwycięski plemnik pomagający sobie w tym gwałtownymi ruchami. To on zapłodni komórkę jajową.

W ciągu doby materiały genetyczne obu gamet łączą się, tworząc zygotę. To właśnie jest akt zapłodnienia, ale do "prawdziwej" ciąży dojdzie, gdy zarodek dostanie się do macicy i zagnieździ w jej błonie śluzowej. Trwa to mniej więcej 72 godziny.

Zobacz, co dzieje się tuż po zapłodnieniu komórki jajowej przez plemnik:



 

Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Co ty wiesz o niepłodności?

Życie seksualne